با کلیک بر روی تصاویر انیمیشن مورد نظر را دانلود کنید... انیمیشن های زیر درک دروس شیمی عمومی را ساده تر میکند GAS LAWS
Simulations
	Boyle's Law
	Charles' Law
	Charles' Law (Director version)
	Effusion Experiment (Micromolecular level, Flash version)
	Effusion Experiment (Micromolecular level, Director version)
	Effusion Experiment (Macromolecular level, Flash Version)
	Effusion Experiment (Macromolecular level, Director Version)
	Manometer Experiment
	Crush the Can
ACID-BASE EQUILIBRIA Simulations pH Measurements of Acids & Bases pH Measurements: Salts & Buffers Acid-base pH titration simulation Animations Water (two molecules, collision)    Water (equilibrium system)   Proton transfer (representation of a fast proton transfer reaction)   HCl(aq) (an HCl collides with a water molecule)   NH3(aq) (equilibrium system)   HF(aq)   Acetic acid(aq)   HNO2(aq)   Acetic acid buffer   Reaction of HCl with NaOH (HCl - NaOH titration)     NH4Cl(aq) equilibrium animation   GENERAL EQUILIBRIA Bromine liquid-gas equilibrium animation   Cobalt chloride equilibrium animation   NO2 N2O4 equilibrium animation

۱- نام نرم افزار: Chemistry Comes Alive -volume.1

 

 

البته شاید عنوان نرم افزار برای آن خیلی درست نباشد. درواقع میتوان گفت شما یک وب سایت آموزشی را بصورت آفلاین تماشا میکیند و این برنامه هیچگونه Setup ای برای نصب ندارد.
هرچند برای استفاده کامل باید دو برنامه QuickTime و MDL Chime را بر روی کامپیوترتان نصب کنید. این برنامه میتواند برای دانش آموزان دوره دبیرستان بسیار آموزنده و برای دانشجویان کارشناسی شیمی جالب و سرگرم کننده باشد. این برنامه مبتنی بر صفحات وب فیلمهای آموزشی جالبی را در خصوص برخی آزمایشهای شیمیایی به نمایش میگذارد. 
 آزمایشهایی که انجام آن در آزمایشگاه بسیار خطرناک است را میتوانید در اینجا مشاهده کنید. آزمایشهایی نظیر واکنش پتاسیم با برم، سدیم با کلر، واکنش ترمیت و انفجار نیتروژن تری یدید در اثر تماس یک پر با آن!
موضوعات کلی فیلمهای آزمایش شیمیایی عبارتند از:استوکیومتری، واکنشهای ترکیبی، واکنشهای تجزیه، واکنشهای مبادله ساده و دوگانه، گازها، خواص الکتریکی مواد. در کل حدود 130 فیلم آزمایشهای شیمیایی در آن وجود دارد.

منبع:http://www.chemestan.com

کروماتوگرافی کاغذی (paper chromatoghraphy)

اطلاعات اولیه

انواع جداسازی‌های مختلف و ساده بر روی کاغذ به عنوان پیشروان کروماتوگرافی کاغذی توصیف شده‌اند. این سیستم معمولا به عنوان نمونه بارزی از سیستم تقسیمی در نظر گرفته می‌شود که در آن فاز ساکن آب است و به وسیله جذب سطحی بر روی مولکول های سلولز قرار می‌گیرد و مولکول‌های سلولز نیز به نوبه خود به وسیله ساختار الیافی کاغذ در وضعیت‌های ثابت نگه داشته می‌شود. امروزه ، به هر حال ، مشخص شده است که جذب سطحی اجزای فاز متحرک و حل شونده‌ها و اثرات تبادل یون نیز نقش‌هایی را ایفا می‌کنند و کاغذ به هیچ عنوان تنها به صورت تکیه گاه بی اثر نیست ...

                            {{ برای مشاهده بقیه مطلب بر روی اینجا کلیک کنید }}

                         

     نظر یادتون نره    

ادامه مطلب...

        سلام ...

همون طور  که قول داده بودم در وبلاگ تغییرات جالبی صورت دادم در دو یا سه روز آینده منتظر مطالب جالب و متنوع ما باشید نظر یادتون نره...

 

اطلاعات شخصی:

 

 

نام: مسعود                                                                                               

نام خانوادگی: گیاهی سراواني

تاریخ تولد:  1344

وضعیت تاهل: متاهل

آدرس: لاهیجان- دانشگاه آزاد اسلامی- مجتمع علوم پایه- گروه شیمی- دانشكده علوم- صندوق پستی 1616

آدرس پست الكترونيكي: giahi_m @yahoo.com

 

تحصيلات:

دکترای تخصصی:  شیمی فیزیک- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، 1383.

عنوان پایان نامه: ساخت الکترودهای انتخابگر یون و تعیین توابع ترمودینامیکی برهم کنش های  یونوفور با یون مربوطه.

کارشناسی ارشد:  شیمی فیزیک-دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، 1374.

کارشناسی: شیمی محض - دانشكده علوم پايه دانشگاه گيلان،  1370.

 

سوابق کاری:

- کارشناس آزمایشگاه شیمی – دانشگاه گیلان( 1371 -1369)

- عضو هیئت علمی گروه شیمی- دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان (1375 – تاکنون).

 - مدیر گروه شیمی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان (1385 –1382).

- رياست دانشكده علوم- دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان (1385 – تاکنون).

- صاحب امتياز و مدير مسئول روزنامه گلچين امروز (1383 – تاکنون).

واحدهای تدریس شده:

1- شیمی عمومی (1) و (2 )                                      5- بیوشیمی(1)

2- شیمی آلی (1) و (2 )                                           6- روش استفاده از متون علم شيمي

3- شیمی فیزیک(1) و (2 )                                      7- مباني شيمي كوانتم

4- مباحثي از شیمی معدنی

 

موضوعات مورد علاقه تحقیق:

1- الکترودهای انتخابگر یون.

2- ترمودینامیک محلول ها.

3- مطالعه اثرات حلال روی ثابت های سرعت واکنش ها در محلول.

4- مطالعه اثرات قدرت یونی روی ثابت های تشکیل کمپلکس ها.

5- نانو شيمي.

 

مقالات چاپ شده:

ژورنال ISI

[1]  Tin (II) Selective Membrane Potentiometeric Sensor using Crown Ether as Neutral

      Carrier, H. Aghaie, M. giahi, M. Monajjemi, M. Arvand, G. H. nafissi, M. Aghaie,

     Sensor and Actuators B, 107 (2004) 756-761.

 

[2] Application of Zeolite-PVC Electrode to Potentiometric Studies of Alkali Metal

     Ions, M. Giahi, H. Aghaie, M. Arvand, A.M. Hejri, Russian Journal of

    Electrochemistry, Vol. 41, No. 12 (2005) 1290-1295. From Elektrokhimiya,

     Vol. 41,No. 12 ( 2005) 1447-1453.

 

[3] The potentiometric behavior of Polymer-suported metallophthalocyanines as anion-

     selective electrodes, M. Arvand, A. Pourhabib, R. Shemshadi, M. Giahi, Anal. Bioanal.

    Chem. 387 (2007) 1033-1039.

 

 

[4] Density functional study of zigzag BN nanotubes with equivalent ends, M. Mirzaei,

      N.L. Hadipour, A. Seif, M. Giahi, Physica E, Vol 40 (2008) 3060-3063.

 

[5] Studying effect of cell wall’s carboxyl- carboxylate ratio change of limna minor to remove

      heavy metals from aqueous solution, R. Rakhshaee, M. Giahi, A. Pourahmad, Journal of

      Hazardous Materials,  in perss, Vol… , No… (…) ….

 

[6] A computational NMR study on zigzag aluminum nitride nanotubes, M. Mirzaei,

      N.L. Hadipour, A. Seif, M. Giahi, Physica E, in perss, Vol… , No… (…) ….

 

[7] Neutral N,N’-bis(2’-pyridinecarboxamino)-1,2-ethane as sensing Material for

     determination of Lutetium(III) ions in biological and environmental samples,M.R. Ganjali,

    P. Norouzi, A.R. Atrian, F. Faridbod, S. Meghdadi, M. Giahi, Materials Science &

    Engineering C,  in perss, Vol… , No… (…) ….

 

[8] Silver(I)-Selective Membrane Potentiometric Sensor Based on two Recently Synthesized

      Ionophores Containing Calix [4] Arene, M. Aghaie, M. Giahi, H. Aghaie, A. Etryan

    , Russian Journal of  Electrochemistry,   in perss, Vol… , No… (…) ….

           

[9] A new lidocaine-selective membrane electrode based on its sulfathiazole ion-pair,

     M. Giahi, M. Pournaghdy, R. Rakhshaee, Journal of Analytical Chemistry,  in perss,

     Vol… , No… (…) ….

           

[10] New Iron(II) Ion – Selective Electrode Based On N – Phenylaza – 15 –Crown– 5 as

       Neutral Carrier in PVC Matrix, M. Aghaie, M. Giahi, H. Aghaie, M. Arvand,

      M. Pournaghdy, F. Yavari, Desalination Journal  in perss, Vol… , No… (…) ….

           

ژورنال علمي پژوهشي

 

1- الكترود يون – گزين جديد آهن (II) بر پايه N- فنيل آزا- 15- كران-5 به عنوان حامل خنثي در ماتريس PVC ، حسین آقایی، مسعود گیاهی، مهران آقایی، محمد پور نقدی ، مجله علمی و پژوهشی علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامي، شماره 60 ، صفحه 25- 13،  تابستان 1385.

 

 

[2] Sn (II) Ion-Selective Membrane Electrode based on Dibenzo-18-Crown-6, H. Aghaei,

     M. Giahi, M. Aghaei, M. Arvand, Journal of Physical Theoretical Chemistry, Vol. 1,

    No. 1 (2004) 15-19.

 

[3] Polymeric Membrane Sensor for Potentiometeric Determination of Tin (II) Ions,

     H. Aghaie, M. giahi, M. Arvand, M. Aghaie,  Journal of Physical Theoretical

     Chemistry, Vol. 1, No. 2 (2004) 57-63.

 

 

[4] N-phenylaza-15-crown-5 as Ionophore in PVC-Matrix for Fe²⁺ – Selective Sensor,

 H. Aghaie, M. giahi, M. Aghaie, M. Pournghdy,  Journal of Physica Theoretical   Chemistry, Vol. 1, No. 4 (2005) 213-219.

­

[5] Thermodynamics of the Solubility of Potassium Nitrate in the Mixed Solvent, Etanol +

      Water, and the related Ion – Association, M. Aghaie, F. Ghaemi Amiri, M. Giahi,

      Journal of Physical Theoretical   Chemistry,  Vol. 2, No. 1 (2005) 33-37.

 

 

[6] Novel ZrO²⁺ ion-selective electrode based on 4,7,13,16,21,24-hexa oxa-1,10-

      diazabicyclo [8,8,8]- hexa cosane as neutral carrier in PVC matrix, K. Zare,

     M. giahi, M. Aghaie, Journal of Physical Theoretical Chemistry, Vol. 3,

    No. 3, (2006) 151-158.

 

[7] Cu (II) Ion- Selective Membrane Electrode Based on bis(N-salicylidene-3,3'-

      diamino diphenyl) sulfone, M. Aghaie, M. H. Fekri, M.Giahi, E. Baghdar, S. Farhadi,

     Journal of Physical Theoretical Chemistry, Vol. 4, No. 1, (2007) 57-62.

 

[8] Comparison of the vanadyl- selective electrode prepared by sol-gel and PVC membrane

     techniques, M.Giahi, M.A. Bagherinia, A. Azari,   Journal of Physical Theoretical

    Chemistry, Vol. 4, No. 3, (2007) 135-143.

 

 

[9] The kinetic parameters of drug compounds adsorption onto mesoporous materials,

      M. Giahi, A.F. Shojaie, F.M. Moqadam, Journal of Physical Theoretical Chemistry,

     Vol. 4, No. 3, (2007) 135-143.

کتاب های تالیف شده:

1- مبانی تجربی شیمی عمومی( 1) ، انتشارات ندا، لاهیجان، 1384.

2- شیمی هواکره، انتشارات مدرسه، تهران، 1384.

3- شیمی دریا، انتشارات راز رضوان، تهران، 1382.

4- مسلسل سئوال های کارشناسی ارشد گرایش شیمی آلی، انتشارات پردازش، تهران، 1377.

5- مفاهیم و پرسش های چهارگزینه ای شیمی (3) ، انتشارات علوی، تهران، 1378.

6- مفاهیم و پرسش های چهارگزینه ای شیمی (2) ، انتشارات علوی، تهران، 1377.

7- مفاهیم و پرسش های چهارگزینه ای شیمی (1) ، انتشارات علوی، تهران، 1377.

8- مفاهیم و پرسش های چهارگزینه ای شیمی پیش دانشگاهی ، انتشارات علوی، تهران، 1376.

 

مقالات ارائه شده کنفرانس های بین المللی:

1- Nـ فنيل آزا ـ 15ـ كران ـ5 به عنوان يونوفور در ماتريس pvc براي الكترود يون ـ گزين آهن(II) ، يازدهمين گنگره شيمي آسيا ، دانشگاه سئول كره جنوبي، 1384 (2005م).

2- الکترود غشایی پتانسیومتری برای تعیین لیدوکایین هیدروکلرید در برخی محصولات دارویی، پنجمین کنفرانس بین المللی شیمی سنگاپور، سنتکس سیتی، سنگاپور، 1386( 2007 م ).

 

مقالات ارائه شده کنفرانس های داخلی

1- کاربرد الکترودهای زئولیت پلی وینیل کلراید برای مطالعات پتانسیومتری گونه های کاتیونی، دومین کنگره دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران مرکزی و تهران شمال و دانشگاه لوئي پاستور، تهران، آذر 1379.

2- مطالعه سینیتیکی اثر حلال روی ثابت سرعت واکنش اتواکسیداسیون آلدهیدها، دومین کنگره دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران مرکزی و تهران شمال و دانشگاه لوئي پاستور، تهران، آذر 1379.

3- الکترود غشایی یون قلیایی گزین بر پایه زئولیت سنتزی فوجاسیت ، سومین کنگره دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران شمال و تهران مرکزی، تهران، فروردين 1381.

4- مطالعه اثر حلال روی ثابت سرعت ظاهری واکنش اتواکسیداسیون آلدهیدها، سومین کنگره دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران شمال  و تهران مرکزی، تهران، فروردين 1381.

5- الکترود غشایی زئولیت بر پایه PVCبرای اندازه گیری  يونهاي فلزات قلیایی، نهمین كنگره ملي مهندسي شیمی ايران، دانشگاه علم و صنعت ايران، تهران، آبان 1383.

6- الکترود یون قلع (II) گزین جدید با دی بنزو 18- کران-6 به عنوان یونوفور، سیزدهمین سمینار شیمی تجزیه، دانشگاه فردوسی مشهد، 1383.

7- تهیه الکترود جدید لیدوکایین گزین بر پایه زوج یون لیدوکایین-سولفاتیازول و کاربردآن در محصولات دارویی، هفتمین سمینار الکتروشیمی ایران، دانشگاه ارومیه، شهريور 1386.

8- توسعه يك غشاي پليمري بر پايه الكترود الکتروشيميايي براي تعيين يون هيدروژن در محيط اسيدي قوي، هفتمین سمینار الکتروشیمی ایران، دانشگاه ارومیه، شهريور 1386.

9- رفتار پتانسيومتري پليمر حامل متالوفتالوسيانيد به عنوان الكترود آنيون گزين، دانشگاه شيراز، بهمن   1386.

10- مطالعه الكتروشيميايي پزدوافدرين هيدروكلريد داخل شده در غشاي PVC و كاربرد آن براي تعيين پتانسيومتري كاتيون پزدوافدرين در برخي محصولات دارويي، يازدهمين شيمي فيزيك ايران، دانشگاه محقق اردبيلي، اردبيل، تير 1387.

 11- تعيين فنيل افرين هيدروكلريد در برخي محصولات دارويي بوسيله پتانسيومتري الكترود غشايي PVC

 بر پايه زوج يون فنيل افرين- فسفوتنگستات و مطالعه الكتروشيميايي آن ، اولين همايش منطقه اي بيوالكتروشيمي،  انستيتو بيوشيمي و بيوفيزيك دانشگاه تهران،  تهران، مهر 1387.

 

 

 

عنوان طرح های ﭘﮋوهشی:

1- روش تهیه موم قالبگیری دندان، مسعودگیاهی و مجيد هامونی حقیقت ( 1382- 1378).

2- تهیه سنسور(الکترود) حساس به یون های فلزات قلیایی، مسعودگیاهی، مجيدآروند برمچی (1384-1378).

3- استفاده از قندهای الکلی در فرآورده های لبنی برای جلوگیری از ترشیده شدن ماست، مسعود گیاهی،

      خسرو عیسی زاده و آرين ورتاج ( 1385 - 1383).

4- مطالعه ساختار الکترونی نانولوله بورنیترید با نقص حفره‌ای به کمک محاسبات کوانتمی، مسعود گياهي، محمود میرزائی (1386- داوري).

5- : استفاده از ضایعات چای در حذف آلاینده رنگی متیلن بلو از پسابهای سنتزی، مسعود گياهي، روحان رخشايي، آذین آذری (1387- داوري).

دراین پست می خواستم از سرکار خانم معتقد استاد محترم آزمایشگاه شیمی بابت همکاری با اعضای وبلاگ در جمع آوری مقالات و گزارش کارهای نمونه آزمایشگاه تشکر کنم

ريشه لغوي

كروماتوگرافي choromatoghraphyدر زبان يوناني chromaيعني رنگ وgrophein يعني نوشتن است.

اطلاعات اوليه

پر كاربردترين شيوه جداسازي مواد تجزيه اي كروماتوگرافي است كه در تمام شاخه هاي علوم كاربردهايي دارد.كروماتوگرافي گروه گوناگون و مهمي از روش هاي جداسازي مواد را شامل ميشود و امكان ميدهد تا اجزاي سازنده نزديك به هم مخلوط هاي كمپلكس را جدا،منزوي وشناسايي كند بسياري از اين جدا سازي ها به روشهاي ديگر نا ممكن است

سير تحولي رشد

.اولين روش كروماتوگرافي در سال 1903بوسيله ي ميخائيل سوئت ابدااع و نامگذاري شد.او از اين روش براي جداسازي مواد رنگي استفاده كرد.

مارتين وسينج در سال 1952به پاس اكتشافاتشان در زمينه كروماتوگرافي جايزه نوبل دريافت كردند.

توصيف كروماتوگرافي

كروماتو گرافي متكي بر حركت نسبي دو فاز است ولي در كروماتوگرافي يكي از فازها بدون حركت و فاز ساكن ناميده ميشود و ديگري را فاز متحرك مي نامند.اجزاي مخلوط به وسيله جرياني از فاز متحرك از داخل فاز ساكن عبور داده ميشود.جداسازي ها بر اساس اختلاف در سرعت مهاجرت اجزاي مختلف نمونه استوارند.

انواع كروماتوگرافي

۱-كروماتوگرفي مايع-جامد

۲_كروماتوگرافي جذب سطحي _كروماتو گرافي ژلي

۳-كروماتوگرافي لايه نازك _كروماتوگرافي تبادل يوني .كروماتوگرافي گاز-جامد

۴-كروماتوگرافي مايع-مايع

۵-كروماتوگرافي تقسيمي _كروماتوگرافي كاغذي

۶-كروماتوگرافي گاز-مايع

۷-كروماتوگرافي گاز -مايع _كروماتوگرافي ستون مويينكروماتوگرافي روش جزئ به جزئ كردن يك مخلوط بر اساس قطبيت مولكولها ميباشد كه ميخواهيم جداسازي نماييم و اين مخلوط در يك مايع يا يك گاز حل شده واز روي يك فاز ساكن عبور مينمايد اجسام موجود در مخلوط به علت قطبيت متنفاوت با سرعتهاي متفاوت از روي فاز ساكن ميگذرند.

انتخاب بهترين روش كروماتوگرافي

انتخاب نوع روش كروماتو كرافي بجز در موارد واضح(مانند كروماتوگرافي گازي در جداسازي مواد گاز)عموما تجربي است.زيرا هنوز هيچ راهي جهت پيش بيني بهترين روش براي جدا سازي مواداجسام مگر در چند مورد ساده وجود نداردر جداسازي هاي مشكل وقتي روشهاي ساده فاقد كارايي لازم هستند روش كروماتوگرافي مايع(HECL)ميتواند جوابگو باشد.

اگرفاز ثابت جامد و فاز متحرك مايع باشد،به آن كروماتو گرافي مايع-جامد(LSC)گويند.اگر فاز متحرك،گاز وفاز ثابت،جامد باشد،به آن كروماتوگرافي گاز-جامد(GSC)گويند.اگر فاز متحرك مايع،وفاز ثابت نيز مايع باشد،به آن كروماتو گرافي مايع-مايع(LLC)يا(HPLC)گويند ودر نهايت اگر فاز متحرك،گازوفاز ثابت،مايع باشد،به آن كروماتوگرافي گاز-مايع(GLC)يا(VPC)گويند.

شرح آزماش

مواد مورد نياز:محلول اسيدي كاتيونهاي(Ni،Co،Cu،Fe)حلال(استون86/،آب8/وHclغليظ6)پتاسيم فرو سيانيد،دي متيل گلي اكسيم،محلول آمونياك غليظ،كاغذ كروماتو گرافيوسايل مورد نياز:خط كش،مداد ،تانك حلال(استوانه مدرج ml50)،لوله مويين،بشر كوچك.

ابتدا يك نوار كاغذ صافي برداشته با مداد به فاصله 25سانتي متر از لبه كاغذ خطي افقي رسم ميكنيم و يك قطره از مخلوط كروماتوگرافي وسط كاغذ نزديك خط كروماتوگرافي ميگذاريم.سپس كاغذ را درون استوانه كه حاوي استون،Hclوآب است ميكنيم سپس سر استوانه را ميبنديم تا حلال بر اثر خاصيت مويينگي از كاغذ بالا برود و منتظر ميمانيم تا حلال به 1سانتي متري دهانه استوانه برسد،كاغذ را برداشته وسريعا تا جايي كه محلول بالا آمده است را با مداد خط ميكشيم،با حرارت دادن قسمتي از كاغذ كه داراي كاتيون آهن است به رنگ آبي در آمده فورا آن نقطه را علامت ميزنيم،با اضافه كردن يك قطره شناساگر دي متيل گلي اكسيم در قسمت پاييني كاغذ رنگ گلي ديده ميشوكه نشانه وجود نيكل است،رنگ سبزكمي بالاتر از رنگ گلي نميانگر وجود كبالت در ان قسمت است،كمي بالاتر از رنگ سبز با ريختن يك قطره پتاسيم فروسيانيد رنگ قرمز مايل به قهوه اي ظاهر ميشود(نشانه ي وجود مس)

محل تركيبات مختلف روي كاغذ را با زداري نسبي يا Rمشخص ميكنيم.طبق رابطه ي زير:

فاصله پيموده شده حلال از مبدا/فاصله پيموده شده جسم از مبدا=RRبراي هر ماده مقدار معيني است كه به نوع كاغذ،حلال ودما بستگي دارد.

=2*100/10.5=19.04براي رنگ صورتي

=4.5*100/10.5=42.85براي رنگ سبز

=7*100/10.5=66.66براي رنگ قهوه اي

=9.5*100/10.5=90.47براي رنگ آبي

پرسشها

۱- چرابراي خط كشيدن روي كاغذ كروماتوگرافي از خودكار نميتوان استفاده كرد؟

زيرا جوهر خود كار همراه با حلال بالا رفته ودرتوليد محدوده ي رنگ مشكل ايجاد ميكند وتعيين محدوده هاورنگهاي هر ناحيه به طور كامل مشخص نخواهد شد

۲- معادله واكنشهاي شناسايي يونهايCo2+،Cu2+،Feرانوشته وموازنه كنيد؟

Fe3+ +K(Fe(Cn)6) àKFe(Fe(Cn)6)3+ 2CU2+k(Fe(Cn)6) àCu2(Fe(Cn)6)+ k4+

CO2+ +k(Fe(Cn)6) àCo(Fe(Cn)6)+K

۳- نام آيوپاك(Cu(Nh3)4)،KFe(fe(Cn)6)را بنويسيد

KFe(Fe(Cn)6)پتاسيم آهن هگزاسيانو

‍‍Cu(Nh3)4))تترا آمين مس(2)۴- كروماتوگرافي كاغذي يك روش كيفي است يا كمي؟توضيح دهيد؟

يك روش كيفي ،يعني تغيير رنگها را به طور پيوسته به هم نشان ميدهد

۵-بجز كاغذ چه ماده ي ديگري ميتواند بعنوان فاز ساكن در كروماتوگرافي عمل كند؟

ميتوان ازستون شيشه اي به عنوان فاز ساكن استفاده نمود يا ستون مويين

منابع:

شيمي عمومي دكتر غلام رضا قاضي مقدم

شيمي عمومي بانگرش كاربردي(2)اسميت اسموت پرايس

فرهنگ شيمي ديود ويليام آرتور شارپ

گردآورندگان:

 آقایان : محمد فلاح و کیوان علیزاده

خانم ها:مطهره پور قنبر،فروغ جوينده

میدانید که اکسیژن نافلزی بسیار فعال است و با بسیاری از عنصر ها ترکیب می شود. به همین علت بسیاری از عنصر های موجود در طبیعت به صورت اکسید وجود دارند . مثلا هیدروژن به صورت H2O و آهن به صورت Fe2O3 و آلومینیوم به صورت Al2O3 در طبیعت وجود دارند . در گذشته ترکیب شدن عنصر ها با اکسیژن را اکسید شدن یا اکسیداسیون و اکسیژن را عنصر اکسید کننده می نامیدند . امروزه به جای

اکسیداسیون اصطلاح اکسایش را به کار می برند.

مثال:

اکسید شدن مس

2Cu+O2 --->2CuO

اکسید شدن روی

2Zn+O2 ---> 2 Zno

از زمانهای گذشته مهمترین راه بدست آوردن فلزات گرفتن اکسیژن از اکسید آنها به وسیله ی ذغال (کربن) بوده است. این عمل را احیا شدن (زنده شدن) فلز و کربن را عنصر احیا کننده می نامیدند. امروزه به جای احیا شدن اصطلاح کاهش و به جای احیا کننده واژه ی کاهنده را به کار می برد.

ZnO + C ---> Co + Zn

هیدروژن نیز یک عامل کاهنده است مثلا اکسید مسII را در گرما می کاهد. CuO + H2 ----> Cu + H2o

امروزه دیگر عمل اکسایش به ترکیب شدن عنصر ها با اکسیژن و عمل کاهش به گرفتن اکسیژن به وسیله ی کربن یا هیدروژن محدود نمیشود بلکه واکنش های بیشماری را شامل می شود که در آنها تعداد معینی الکترون بین عنصرها تبادل می

شود .

مفهوم اکسایش ــ کاهش از دیدگاه مبادله ی الکترون

واکنش سوختن منیزیم را در نظر می گیریم . میدانیم که در این واکنش اتم منیزیم دو الکترون از دست میدهد و به کاتیون Mg تبدیل می شود این عمل از دست دادن الکترون نیم واکنش اکسایش منیزیم می نامند . در مقابل اتم اکسیژن این دو الکترون را جذب می کند . و به آنیون اکسید تبدیل می شود . این عمل گرفتن الکترون را نیم واکنش کاهش اکسیژن می نامند . نیم واکنش های اکسایش و کاهش هم زمان روی میدهند . به عبارت دیگر در حالی که یک گونه اکسایش می یابد گونه ی دیگر کاهش پیدا می کند . تفکیک واکنش اکسایش و کاهش به دو نیم واکنش نیز تنها به منظور آسان کردن درک ساز و کار این نوع واکنش هاست

انتقال الکترون و عدد اکسایش

در واکنش های اکسایش – کاهش بسیاری ردیابی مبداء و مقصد جابجایی الکترون ها و جا به جایی الکترون ها و تعیین گونه ی اکسنده و کاهنده دشوار است. برای مثال در واکنش زیر هیچ تغییری در تعداد الکترون های ظرفیتی هر یک از اتم های درگیر در واکنش مشاهده نمی شود. از این رو نمی توان گونه ای که اکسید شده یا کاهش یافته را تشخیص داد. مگر از طریق تعریف های قدیمی اکسایش- کاهش!

( Co2 (g) + H2O (g) ---> Co (g) + H2O (g

شیمیدان ها با معرفی مفهوم عدد اکسایش بر این مشکن غلبه کردند . برای این منظور به هر اتم در گونه ی شیمیایی می توان یک عدد اکسایش نسبت داد . عدد اکسایش یک اتم برابر تعداد الکترون هایی است که آن اتم برای تبدیل شدن به یک اتم خنثی باید بگیرد یا از دست بدهد . برای مثال یک یون آهن Fe برابر 2+ است. حالت اکسایش را به هنگام نوشت به صورت آهن ((II یا Fe (III) نشان می دهند . همچنین عدد اکسایش یون Fe برابر3+ است. بنابر این حالت اکسایش این یون به صورت آهن (III) یا Fe (III) نوشته می شود . دقت کنید که عدد رومی داخل پرانتز عدد اکسایش گونه ی یاد شده را مشخص می کند . هنگامی که یون آهن II Fe به یون آهن FeIII تبدیل می شود اکسایش روی داده است .

Fe (aq) ---> Fe (aq) + e

افزایش عدد اکسایش به معنای از دست دادن الکترون و بنا بر این فرایند اکسایش است . در حالی که کاهش عدد اکسایش به معنای به دست آوردن الکترون و بنابراین فرایند کاهش است.

موازنه ی واکنش های( اکسایش ــ کاهش) به روش تنظیم نیم واکنش ها

ـــ مثال 1 : موازنه ی معادله ی واکنش :

2AgNo3+Zn ---> Zn (NO3) 2 +2Ag 

چون یون NO3 بدون تغییر در هر دو طرف معادله وجود دارد می توان از آن صرف نظر کرد . از این رو می توان نوشت :

Zn +Ag -------> Ag + Zn

(نیم واکنش اکسایش)

(نیم واکنش کاهش)

با در نظر گرفتن یون NO3 می توان نوشت

2Ag NO3 +Zn ---> 2Ag + Zn (NO3) 2

ـــ مثال 2 ــ در واکنش های اکسایش و کاهش دو نیم واکنش اکسایش و کاهش همواره در کنار هم روی می دهد به طوری که تعداد الکترون های تولید شده در نیم واکنش اکسایش باید با تعداد الکترون های مصرف شده در نیم واکنش کاهش برابر باشد . برای نمونه واکنش بین

Cuو Ag را در نظر بگیرید.

Cu(s) ---> Ag (s) + Cu (aq) + Ag (aq

دو نیم واکنش تشکیل دهنده ی این واکنش عبارتند از :

نیم واکنش اکسایش : Cu (S) ---> Cu (aq) + 2 e

نیم واکنش کاهش : Ag (aq) + e---> Ag (s‌

از آنجا که تعداد الکترون های مبادله شده در واکنش کلی باید برابر باشد. بنابراین دو طرف نیم واکنش کاهش را در عدد 2ضرب می کنیم :

2 Ag (aq) + 2e---> 2Ag (s

از جمع این نیم واکنش با نیم واکنش اکسایش معادله ی موازنه شده ی واکنش اکسایش ــ کاهش یاد شده به دست می آید .

2Ag (aq) + Cu (s) --->2Ag (s) Cu (aq

ب) به روش تغییر عدد اکسایش عنصر ها : در این روش تغییر عدد اکسایش عنصر های اکسید کننده را ضریب عنصر کاهنده و تغییر عدد اکسایش عنصر های کاهنده را ضریب عنصر اکسنده قرار می دهیم 

موازنه ی ضرایب معادله ی واکنش :

Sncl2 + FeCl3 ---> SnCl2 + FeCl2

عدد اکسایش قلع در SnCl2 برابر 2+ و در SnCl2 برابر 4+ است . عدد اکسایش آهن در

FeCl3

برابر 3+ و در FeCl2 برابر 4+ است . از این رو می توان نوشت :

Sn Cl2+ Fe Cl3--->  Sn Cl2+ FeCl4

پس باید 2 رو ضریب و FeCl4 1 را ضریب SnCl2 قرار داد . یعنی باید نوشت :

1SnCl2 + 2FeCl3 ---> 1 SnCl4 + 2FeCl4

معمولا ضرایب را نمی نویسند

روش كار آزمايشگاهي:

مواد لازم :

محلول پتاسیم پرمنگنات 0/02 N و سولفوریک اسید 3N و محلول سدیم اگزالات 0/02

N و محلول نمک مور مجهول .

وسایل لازم :

بورت ــ پیپت حباب دار و مدرج 10ml و ارلن 250 ml و پایه و گیره .

روش کار آزمایشگاهی

الف) استاندارد کردن محلول پتاسیم پرمنگنات

ابتدا بورت را با آب مقطر و سپس با کمی محلول پتاسیم پرمنگنات شستشو دهید .

حال بورت را از محلول پتاسیم پر منگنات پر کرده و روی صفر تنظیم کنید و سپس

10ml محلول سدیم اگزالات استاندارد شده 0/02 N را برداشته وارد یک ارلن 250ml

می کنید و به آن حدود 3ml سولفوریک اسید 3N اضافه کرده و آن را زیر شیر بورت

قرار دهید . و حدود 7ml پتاسیم پر منگنات را وارد آن کنید .محلول به رنگ ارغوانی در

می آید . سپس آنرا روی شعله به ملایمت حرارت دهیم تا دمای آن به حدود 70 0C

برسد . محلول بی رنگ می شود . حال افزایش پرمنگنات را قطره قطره ادامه دهید تا

با افزودن یک قطره محلول به رنگ صورتی کم رنگ در آید . که همان نقطه ی پایانی ت

یتراسیون است .

حجم پرمنگنات را از روی بورت می خوانیم . این آزمایش را دوباره تکرار می کنیم . و

اگر اختلاف حجم های پرمنگنات مصرف شده کمتر از 0/1 ml شد میانگین دو حجم را

به عنوان حجم واقعی منظور نمایید و از رابطهی زیر نرمالیته محلول پرمنگنات را

حساب کنید .

N1 V1 = N2 V2

معادله ی یونی واکنش پرمنگنات با سدیم اکسالات در محیط اسیدی به صورت زیر

است :

MnO (aq) + C O (aq) + H (aq) ---> Mn (aq) +H O (l)

ب) اندازه گیری درصد آهن در نمک مور

10ml محلول مجهول نمک مور را با پیپت حبابدار بر می داریم و داخل یک ارلن 250 ml میریزیم سپس به آن حدود 3ml سولفوریک اسید 3N اضافه می کنیم و بورت را نیز از محلول پتاسیم پرمنگنات استاندارد شده پر می کنیم و روی صفر تنظیم می کنیم و سپس قطره قطره به محلول نمک مور اضافه می کنیم تا محلول با افزودن یک قطره به رنگ صورتی کم رنگ در آید در اینجا به نقطه ی پایانی رسیده ایم و برای اطمینان میتوانیم دوبار انجام دهیم اگر اختلاف دو حجم پرمنگنات مصرفی کمتر ار 0/1 ml باشد از انها میانگین گرفته و به عنوان حجم واقعی در معادله ی زیر قرار می دهیم و درصد آهن آن را محاسبه می کنیم .

R= 112 N1 V1

R درصد آهن N1 نرمالیته ی پرمنگنات استاندارد شده v1 حجم پرمنگنات مصرفی برای نمک مور است .

پرسش ها:

1ـــ فرمول نام علمی نمک مور را نوشته و جرم مولکولی آنرا محاسبه کنید.Fe(N H4)2(So4)2 , 6H2Oآهن II آمونيوم سولفات 6 آبه متبلور(هگزاهيدرات)

56+14*2+8*1+32*2+8*16=284 6*2*1+6*16=108:جرم مولكولي

2ــ با محاسبه و استفاده از روابط غلظت و معادله ی واکنش نشان دهید که رابطه ی R=112 N1 V1 برای

محاسبه ی درصد آهن درست است . توجه داشته که در تهیه ی نمک مور 0/5 گرم نمک با 100ml محلول

(آب و اسید ) به حجم رسانده شده است .0/5qr 100ml

x 10ml

x=0.5*10 / 100=0.05gr3ـــ واکنش یون آهن موجود در نمک مور با پرمنگنات در محیط اسیدی به صورت زیر است آنرا به روش

اکسایش و کاهش موازنه کنید .

Fe (aq)+MnO (aq)+H (aq)  --->Mn (aq) +Fe (aq) +H2OMno4 +5e +8H---> Mn2+ + 4H2O نيم واكنش كاهش

Fe2+ ---> Fe3+ + e- نيم واكنش اكسايش

4ـــواکنش سوختن گلوکز در بدن به صورت زیر است انرا موازنه کرده و اکسنده و کاهنده در آنرا در آن

مشخص کنید .

C6H12O6 (aq) + O2 (g) ---> Co2(g) + H2O (l) C6H12O6(aq) + 6O2

اكسنده كاهنده

C6H12O6 6x+12+(-12)=0 x=0 O2 x=-2

Co2 x+(-4)=0 x=+4

H2O 2+x=0 x=-25ــ اولا معادله ی یونی واکنش یون پرمنگنات با سدیم اگزالات را در محیط اسیدی به روش نیم سلولی موازنه

کنید .

ثانیا حرارت چه نقشی در انجام این واکنش ایفا می کند ؟   2Mno-4(aq) +5C2O4(aq)+ 16H

Mno-4 + 5e- + 8H ---> Mn2+ + H2O} 2 نيم واكنش كاهش

5{C2O4---> 2CO2 à 2e نيم واكنش اكسايش

اگزلات پتاسيم به راحتي اكسيد نمي شود و نياز به گرما دارد   

منابع

http://chemistry-dept.talif.sch.ir 

http://edu.tebyan.net http://daneshnameh.roshd.ir

کتاب شیمی آلی ــ سیف ا.. جلیلی و نعمت ا... ارشدی

مباني تجربي شيمي عمومي I دكتر مسعود گياهي و مهندس غلامرضا وقار

(گردآورندگان: مهديه مومن پور و نيلوفر علوي)

آب طبیعی به علت خاصیت حل کنندگی خوبی که دارد معمولا دارای حجم بالایی از نمکهای محلول در آب می‌شود. CO2 هوا به خاطر انحلال در آب و تولید اسید کربنیک ضعیف ، خاصیت خورندگی آب را بهبود می‌بخشد. بنابراین آب هنگام عبور از محیط‌های گوناگون مخصوصا محیط‌های آهکی مقداری از کربناتها را در خود حل می‌کند که این کربناتها همراه یونهایی مثل کلسیم ، منیزیم و … باعث ایجاد سختی موقت می‌شود که با جوشاندن از بین می‌رود. البته یونهای منیزیم و کلسیم و سایر یونهای فلزی با سولفات و نیترات و کلرو ایجاد سختی دائم می‌کنند. سختی آب باعث رسوب کردن صابون در آب می‌شود (خاصیت کف کنندگی صابون را از بین می‌برد). اثرات زيانبخش ناخالصيهاي آب در صنعتآب در شیمی یکی از مهمترین حلالها می‌باشد و معمولا از آن به عنوان حلال عمومی نام می‌برند و بنابراین کاربرد اساسی در صنعت دارد که برخی از کاربردهای مهم به این شرح می‌باشد:۱- به عنوان حلال ۲- به عنوان ماده اولیه برای شرکت در واکنشهای شیمیایی تهیه محصول ۳- به عنوان ماده واسطه برای خارج کردن مواد ناخواسته ۴- به عنوان بستر یا محیط واکنش

وجود ناخالصیها در آب باعث ایجاد رسوب در دستگاههای حرارتی و دیگ بخار می‌شود که این عمل باعث کاهش عمر مفید دستگاه می‌گردد. بخاری که از آبهای ناخالص تولید می‌شود دارای کیفیت بسیار پایینی می‌باشد به عنوان مثال سیلیس همراه بخار خارج شده و در اثر سرد شدن روی پره‌های توربین رسوب می‌کند. خوردگی بویلرها و تأسیسات حرارتی و لوله‌ها ، اتلاف مواد شیمیایی و باقی گذاشتن لکه روی محصولات غذایی و نساجی از عوارض دیگر آبهای ناخالص می‌باشد.
بهترین آب برای استفاده در صنعت آب بدون یون است اما هزینه تولید آب بدون یون بسیار بالاست. بنابراین در اکثر آزمایشگاهها و واحدهای صنعتی از آب مقطر استفاده می‌کنند همچنین در مناطق کویری و خشک که منابع آب آشامیدنی محدود می‌باشد. از روش تقطیر آب دریا برای تولید آب آشامیدنی استفاده می‌شود

آب سخت

هيچکدام از ما در پاکي تميزي آب باران شک نداريم، آبي که تمام مواد آن محلول و معلق آن طی تشکيل ابر جدا شده حين نزول بصورت باران مقداری از CO2 هوا را در خود حل ميکند و بصورت يک اسيد ضعيف که pH آن از 7 کمتر است در ميآيد.اين آب هنگام عبور از سنگهاي زيرزمينی يونهايي مانند Ca2+، Mg2+ و Fe2+ را در خود حل میکند که باعث آلوده شدن طبيعی آب ميشود

وجود املاح گفته شده در آب باعث ميشود صابون معمولي در آن کف نکند، از اينرو اين آب ها را آب سخت نامگذاری کردند

آب سخت آبی است که حاوی نمك‌هاي معدني از قبيل ترکیبات کربنات‌های هیدروژنی و کلسیم ومنیزیم و ... استعناصر ایجاد کننده سختی آب صابون عمدتا توسط کلسیم و منیزیم قابل ترسیب است، ولی به غیر از آنها فلزات دیگری نظیر آلومینیوم ، آهن ، منگنز ، استرانسیم و روی نیز در ایجاد سختی آب شرکت می‌کنند، ولی از این نظر که دو عنصر اولی در مقادیر زیاد در آبهای طبیعی وجود دارند، لذا سختی آب بطور عمده بر اساس این دو سنجیده می‌شود. ولی با وجود این ، اگر مقادیر فلزات دیگر قابل توجه باشد، باید آنها را نیز محسوب داشت.تغییرات سختی آببر حسب آنکه آب در موقع نفوذ در زمین از قشرهای آهکی و منیزیمی و گچی گذشته و یا نگذشته باشد سختی آب کم یا زیاد می‌شود. آبهای نواحی آهکی سختی زیادتری تا آبهای نواحی گرانیتی و یا شنی دارند. سختی آب در عرض سال هم ممکن است تغییر نماید. معمولاً سختی آبها در فصل باران کم و در فصل خشکی زیاد می‌شود. و بعضی مواقع هم در فصول پر باران و مرطوب مثل غار ها ایجاد شود.

فواید آب سخت

آب سخت برای انسان مضر نیست بلکه مفید است و معمولاً شکستگی استخوانهای آنهایی که آب سخت می‌آشامند زودتر بهبودی حاصل می‌کند و بیماری راشیتیسم کمتر در این اشخاص دیده می‌شود.

مضرات آب سخت

علیرغم فواید آب سخت برای بدن سختی بیش از حد آب نیز مضراتی دارد که مهمترین آن تشدید پدیده تولید سنگ کلیه به دلیل رسوب بونهای معلق در کلیه میشود. آب سخت برای رختشویی و مصرف در کارخانجات مناسب نیست. آب سخت موجب از دست دادن طعم و مزه خوب چایی و قهوه می‌شود. پخته نشدن حبوبات با آب سخت ضرر رساندن به جداره دیگهای بخار و ایجاد قشر آهکی بر روی جداره دیگ خوب کف نکردن صابون و موجب افزایش مصرف صابون مزاحمت در هنگام شستن نسوج و دستها رفع سختی آب در تجارت تعداد زیادی مواد شیمیایی برای رفع سختی آب به فروش می‌رسد که دارای کربنات سدیم هستند. این مواد را قبل از ورود آب در دیگها سختی آنرا می‌گیرند و یا در دیگ بر اثر افزودن این مواد آهک و گچ را رسوب می‌دهند و دیگر این رسوب محکم به جدار دیگ نمی‌چسبد بطوری که می‌توان آنرا به آسانی پاک نمود . محاسبه سختی آب

مقدار سختی آب ، برحسب اکی‌والانهای کربنات کلسیم آنها محاسبه و بیان می‌شود 

 تقسیم بندی سختی آب

سختی آب را می‌توان به دو نوع تقسیم کرد:

 ۱-سختی موقت

سختی موقت (Temporary Hardner) را سختی کربناتی (Carbonate Hardner) نیز می‌نامند. این سختی ، مولود بی‌کربنات کلسیم و منیزیم است که عمدتا به کمک حرارت و یا ازدیاد PH کاهش می‌یابد.

۲- سختی دائم

سختی دائم (Permanent Hardner) را سختی غیرکربناتی (Noncarbonate Hardner) نیز می‌نامند. این سختی ، با حرارت دادن قابل حذف نیستسختی موقت و سختی دايم :

تابحال به ستونهای آهکي ايجاد شده درون غارها دقت کرديد؟ میدانيد علت تشکيل اين ستونها که به استالاکتيت و استالاگميت معروف هستند، چيست؟

اگر همان آب سختي که در بالا صحبتش را کرديم کمی گرم تر شود يونهای کلسيم خود را بصورت کربنات کلسيم رسوب مي دهد. اين دقيقاً همان رسوبي است که در کتري خانه خود مشاهده مینماييد. و ممکن است آب گرمکن يا شوفاژ منزل شما را برای مدتی از کار بياندازد.

اين رسوبات در واقع سختي آب هستند که با گرما از آب خارج ميشوند. در واقع واکنشی که آب باران با سنگهای آهکی زيرزمينی انجام گرفته و منجر به سختي آب شده با گرم شدن آب سخت برگشت میپذيرد و سختی آن گرفته ميشود. از اينرو به اين سختی، سختی موقت آب میگويند.

کلسيم هيدروژن کربنات(محلول) آب باران همراه با CO2 + سنگ آهک

(نامحلول)

در شرايط مناسب و گرماي کافي عکس واکنش بالا صورت میگيرد

آب + CO2 + کلسيم کربنات (نامحلول) کلسيم هيدروژن کربنات

(محلول)

اگر آبهای طبيعي مقدار قابل توجهي يونهای Ca2+، Mg2+ و Fe2+ داشته باشند، نميتوان سختي آن ها را با گرم کردن از بين برد. آب با اين ويژگي داراي سختی دايم است. برای از بين بردن سختي دايم آب کافي است يونهای عامل سختی را بگونهاي ته نشين کرد واکنش سديم کربنات با يونهای کلسيم رسوبات نا محلول کلسيم کربنات را به همراه خواهد داشت.

آيا با افزودن سديم کربنات، آب سختی دايم خود را از دست ميدهد؟

2Na+ + کلسيم کربنات (نامحلول) سديم کربنات + Ca2+ (عامل سختی دايم)

  نرم کردن آب سخت:

با توجه به زيانهای آب سخت در زندگی روزمره و تاثيرات سوء آن بر اندامهای حياتي، انسان همواره به دنبال روشهايي بوده که سختی آب را کاهش دهد. همانطور که گفته شد سختی موقت آب با گرم کردن آن از بين ميرود، اما آنچه مهم است سختي دايم آب هاست که براحتی از بين نميرود استفاده از سديم کربنات با وجود ارزاني آن به دليل وقت گير بودن و وسيع بودن امکانات آن در منازل و مراکز صنعتي کوچک به صرفه نيست، از اينرو برای نرم کردن آب از دستگاهي به نام تبادلگر يوني استفاده ميکنند. در اين دستگاه آب سخت با عبور از روی بستري که حاوي يونهای سديم است کاتيونهای عامل سختي خود را با کاتين سديم جايگزين ميکند.

برای برطرف کردن سختی آب ، با جوشاندن کربنات‌های هیدروژنی محلول به کلسیم نامحلول تبدیل شده و تشکیل رسوب می‌دهند. این رسوب در مناطق دارای آب سخت درون کتری‌ها دیده‌می‌شود. سختی دایمی یافت می‌شود.
یکی از اجسام گیرنده سختی آب تری ناتریم فسفات Na۳PO می‌باشد که با اسم آلبرت‌تری بکار می‌رود.
یون کلسیم موجود در آب بر اثر ناتریم فسفات تبدیل به "تری فسفات کلسیم" می‌گردد و رسوب می‌نماید.
اخیرا به مقدار زیاد از صمغ‌های مصنوعی که قادرند تعویض یون کنند برای رفع سختی آب استفاده می‌کنند. صمغ لواتیت در آلمان و آمبرلیت و دووکس در آمریکا استعمال می‌گردد. در صنعت از ستونهای تبادل یونی برای کاهش سختی استفاده می شود (ستونهای رزینی - آنیونی - کاتیونی )در پیشرفته ترین تکنولوژی ار فرآیند اسمز معکوس (Reverse Osmosis)برای کاهش سختی ،EC(هدایت الکتریکی یا شوری ) و TDS (کل جامدات محلول )آب استفاده می شود که فواید بسیاری از جمله مطئن بودن آن و هزینه های جاری بسیار پایین دارد . این فرآیند در ایران به دلیل اینکه اولین بار برای کاهش EC (شوری) آب استفاده شد به آب شیرین کن معروف است .

درجه سختی 

 آب درجه سختی آب را از روی مقدار کلسیم و منیزیم موجود در آن تعیین می‌کنند. در آلمان اگر آبی ده میلی گرم CaO در یک لیتر داشته باشد می‌گویند درجه سختی آب یک است. در فرانسه اگر آبی در یک لیتر ده میلی گرم کربنات کلسیم یا همسنگ آن کربنات منیزیم داشته باشد می‌گویند که یک درجه سختی دارد. در انگلستان اگر آبی ده میلی گرم کربنات کلسیم و یا همسنگ آن کربنات منیزیم در ۰.۷ لیتر داشته باشد یک درجه سختی دارد.

برای تعیین سریع سختی آب کارخانه شیمیایی واقع در آلمان قرصهایی ساخته است. در یک لوله آزمایش مخصوص و مدرج آب مورد آزمایش را تا خط نشان لوله پر می‌نمایند و به‌وسیله معرفی که همراه بسته قرصهاست رنگ این آب را قرمز می‌کنند و آگاه آنقدر از این قرصها در آن می‌اندازند تا رنگ آب سبز گردد. شماره قرصهای ریخته شده در لوله آزمایش برابر درجه سختی آب می‌باشد. دقت این روش تا نیم درجه استاهمیت سختی آب

مقدار سختی آب ، علاوه بر اینکه در آبهای صنعتی اهمیت وافر دارد، از نظر بهداشت عمومی نیز اهمیت خاصی دارد. کلسیم که یکی از عوامل سختی آب است، در رشد استخوان و حفظ تعادل بدن دخالت داشته، ولی به همان اندازه ، سولفات کلسیم به علت کمی قابلیت هضم ، ناراحتیهایی در دستگاه هاضمه بوجود می‌آورد.

گاهی توصیه می‌شود که جهت تامین بهداشت و سلامت مصرف کنندگان ، آهک به آب آشامیدنی افزوده شود. بعضی دانشمندان معتقدند، بهتر است کلسیم و منیزیم لازم بدن توسط غذا تامین شود و حتی‌الامکان از آبهای سبک برای شرب استفاده شود. باید توجه داشت که بدن نسبت به سنگینی موجود در آب مورد مصرف خود حساسیت دارد، چنانچه این نوشیدنی تغییر یابد، ممکن است در دستگاه گوارش ایجاد اخلال نماید و این موضوع را به اصطلاح آب به آب شدن می‌گویند. 

 طبقه بندی آب از نظر سختی

سختی آب (کربنات کلسیم mg/lit) نوع آب

55 - 5 سبک

100 - 56 سختی کم

200 - 101متوسط

500 - 201 خیلی سخت
 

در بعضی از طبقه بندیها حداکثر سختی آبهای قابل شرب ، 300 میلی گرم در لیتر کربنات کلسیم تعیین شده است.  

واحدهای بکار رفته در سختی آب

در صورتی که مقادیر کاتیونهای مختلف برحسب میلی گرم بر لیتر (ppm) در دست باشد، معمولا جهت سهولت ، به کمک فاکتورهایی که از تقسیم وزن مولکولی کربنات کلسیم به وزن اتمی هر یک از عناصر بدست آمده ، کلیه این مقادیر برحسب کربنات کلسیم محاسبه و بیان می‌گردد. سختی آب ، معمولا بر حسب ppm یعنی mg/lit بیان می‌شود. علاوه بر این ، واحدهای آلمانی ، انگلیسی ، فرانسوی ، آمریکایی را نیز در بیان آن بکار می‌برند؛

هر یک از درجات فوق به ترتیب برابر 17.9 و 14.3 و 10 و 17.2 میلی گرم در لیتر کربنات کلسیم است.

شهرهای با آب سخت 

قم ، زاهدان ، گرمسار و سمنان از شهرهایی هستند که آب آنها از سختی بالایی برخوردار است. در زاهدان و سمنان سالانه چندین بار باید پوشالهای کولر را به علت اینکه مقدار فراوانی املاح روی آن رسوب کرده است تعویض کرد

   
   پر سش ها:

۱ . سختی موقت و دائمی را که بر حسب (ppm) محاسبه کرده اید بر حسب میلی اکی والان گرم بر لیتر محاسبه کنید ؟N=g*1000 / EV = 1mgr /lit *eq = me eq gr / lit

2 . در اندازه گیری سختی دائمی مزاحمت مربوط به یون های سختی موقت را چگونه بر طرف کردید ؟

با افزودن آب مقطر عاري از co2

3 . چرا در محاسبه ی سختی دائمی درمرحله ی شستشورسوبات کپسول ازآب مقطر فاقد co استفاده کردید ؟

زيرا در صورت استفاده از آب عاري از co2 ديگر يون هاي ca2+ و Mg2+ به صورت اضافه نمي شود لذا جواب معادله درست تر است يعني در صورت استفاده از آب عادي محاسبات غلط است.

4 . تفاوت آب س خت و آب سنگین در چیست ؟

آب سخت آبي است كه در آن تركيبات حل شده ي كلسيم و منيزيم و آهن وجود دارد و صابون در آن به خوبي كف نمي كند اما آب سنگين داراي هيدروژن سنگين به فرمول D2O است

5 . در اندازه گیری سختی دائم یک نمونه آب حجم هیدرو کلریک اسید N1/0برای ml10سدیم کربنات برابر 2/11میلی لیتر و حجم اسید مصرفی برای محلول زیر صافی برابر 2/5میلی لیتر بود سختی دائمی را بر حسب میلی اکی والان گرم بر لیتر و ppmمحاسبه کنیدV1=V`1 –V`2 = 11.2 - 5.2 =6

M NaCo3= 36+12+48=106

n Na2Co3 =2 *1 =2

E=M/n 106 /2 =53

6. علاوه بر یونهای Ca و Mgچه یونهای دیگری در آب ایجاد سختی می کنند ؟Fe2+

7. سختی موقت و دائم را بر حسب (ppm)یون های کلسیم مطابق رابطه زیر محاسبه کنید N E 1000=سختی

E=40 /2 =20

V1=V`2 –V`1 =8.1 -4.8 =3.3

N2=0.1 * 3.3 / 50=0.0066
 

گردآورندگان: 

(شادي لنگروديان و درناز پير دلزنده)

  صابون هوشمند ساخته شد

صابون ی هوشمند صرفه جویی قابل توجهی در مصرف آب ایجاد خواهند کرد.به گزارش خبرگزاری مهر،شوینده های فعلی حاوی مولکول های فعال سطحی هستند که از یک سمت با برخورداری از خاصیت های چربی،آلودگی و جرم ها را جذب و سمت دیگر آن ها را به کنار می رانند.این مولکول ها همچنین تمایل به تولید حباب داشته که البته این فرایند استفاده از آب بیشتر را موجب می شود.اکنون محققان دانشگاه کوینزلند استرالیا واکنش کننده ی شیمیایی هوشمندی تولید کرده اند که تنها تحت شرایط محیط های قلیایی حباب تولید می کنند.بر اساس گزارش(نیوساینتیست)شوینده ها در این فرایند نوین تمایل دارند تا خاصیت قلیایی داشته باشند.بنابراین در زمان سپری شدن چرخه ی شست و شو مولکول های یاد شده به یکدیگر متصل شده تا حباب تشکیل دهند.

((مجله ی مواد شیمیایی))

 وسایل آزمایشگاه شیمی

 بالن ته گرد:

یک نوع ارلن با ته گرد است و برای تقطیر مورد استفاده قرار میگیرد.

 

تقطیر چیست :

تبخير يك مايع و سپس ميعان بخار براثر سرما و جمع آوري قطرات حاصل در ظرف ديگر را تقطير مي گويند.

بشر:

ظرف شيشه اي استوانه اي دهان گشاد است كه معمولا به منظور مخلوط كردن و تهيه مواد لازم براي آزمايش مورد استفاده قرار ميگيرد. به علت دقت كم در اندازه گيري و نيز دهانه گشاد، از آن به هيچ وجه براي حجم سنجي يا نگهداري مواد استفاده نميشود.  

 

اسپاتول (كاردك) :

وسيله اي است معمولا فلزي به شكل زير و اشكال مشابه زير كه براي برداشتن و انتقال مقادير ماده جامد به كار ميرود. 

قیف بوخنر و ارلن خلاء :

1- قیف بوخنر

 قیفی است که داخل آن دارای یک سطح با تعداد زیادی سوراخ کوچک میباشدو از جنس چینی یا شیشه و یا پلی پروپیلن ساخته شده است و برای صاف کردن سریع و همچنین خشک کردن سریع همراه با یک صافی کاغذی و ارلن خلاء به کار میرود.  

2- ارلن خلاء

یک نوع ارلن است که دارای یک لوله در کنار و نزدیک به نوک آن میباشد که برای خروج هوا (به کمک پمپ مکنده) به کار میرود.  

 

روش کار با قیف بوخنر و ارلن خلاء :

دستگاهی مشابه زیر سوار کنید.  

 

دنباله یک قیف بوخنر (1) را داخل یک چوب پنبه سورخ دار (4) کنید و چوب پنبه را داخل دهانه ارلن (1) نمایید به طوری که از کنار چوب پنبه و دیواره ارلن و یا دیواره دنباله قیف بوخنر و چوب پنبه هیچ گونه هوایی عبور نکند. پس از آن یک شیلنگ را که از یک سر به پمپ مکنده هوا وصل است به خروجی ارلن خلا وصل نمایید (3). سپس یک کاغذ صافی را که کاملا به اندازه کفی دهانه قیف بوخنر بریده اید و توسط ترازوی آزمایشگاه وزن نموده اید داخل قیف نمایید به طوری که به راحتی کف آن قرار گیرد و نه آنقدر بزرگتر از دهانه باشد که لبه های کاغذ از کنار دیواره قیف بالا بایستد و نه آنقدر کوچک باشد که نتواند کف قیف را به گونه ای بپوشاند که تمام سوراخها در زیر کاغذ صافی قرار گیرد. حال اندکی از حلال مناسب (یا مقدار بسیار کمی از محلول شامل رسوب که میخوایید صاف نمایید را روی صافی بریزید تا کاملا به کف قیف بچسبد) و هم اکنون پمپ را روشن کنید و محلول شامل رسوب را به کمک یک همزن شیشه ای به گونه ای داخل قیف بریزید که در یک نقطه در وسط صافی جمع شود. بعد از آن که تمام محلول از زیر قیف خارج شد، میتوانید تپه کوچکی که از رسوبات حاصل شده را با مقدار بسیار کمی از حلال مناسب (که رسوب را تا حد ممکن حل نکند و برعکس ناخالصی ها را حل نماید) بشویید و حال میتواند بسته به میزان لزوم صبر کنید تا بر اثر عبور شدید هوا از داخل رسوبات جمع آوری شده، آن رسوبات به سرعت خشک شود. حال کاغذ صافی را با احتیاط خارج کنید و کاغذ صافی و رسوب روی آنرا وزن کنید و وزن کاغذ صافی خشک که قبلا توزین نموده بودید را از از وزن جدید کم کنید تا وزن رسوب به دست آید.

 

ارلن مایر :

ارلن مایر یک ظرف مخروطی با گردن نسبتا باریک در حجمهای مختلف است. از ارلن مایر معمولا برای مخلوط کردن و حتی نگه داری مایعات و یا به عنوان جمع کننده محصول تقطیر در عمل تقطیر  و یا جمع کننده مایع خارج شده از قیف جدا کننده در هنگام عمل  استخراج نیز استفاده میشود.  

بالن ژوژه (بالن حجمی):

بالنی است با گردن بسیار باریک و دراز که بر روی قسمتی از گردن آن خطی وجود دارد که حجم دقیق بالن را مشخص میکند. این ظرف برای محلول سازی دقیق و به حجم رساندن محلولها و نیز رقیق سازی آنها مورد استفاده قرار میگیرد.  

 

استوانه مدرج :

استوانه ای است پایه دار در حجمهای مختلف که از آن میتوان برای برداشت و انتقال حجمهای بزرگتر از پیپت استفاده کرد (دقت پیپت را ندارد).  

پیپت:

برای برداشتن حجمهای مختلف و نسبتا کم از پیپت استفاده میشود.  با انگشت شست و سه انگشت آخر پیپت را به صورت عمودی گرفته و به وسیله انگشت نشانه دهانه آنرا باز و بسته میکنند.

 روش دیگر استفاده از مکنده است که بیشتر در مورد محلولهای خطرناک از آن استفاده میشود.

  پیپت مدرج:

 پیپت مدرج برای برداشتن حجمهای غیر استاندارد مثلا 3 میلی لیتر یا حجمهای ممیز دار مثل 2 و نیم و غیره به کار میرود.

پیپت حبابدار:  

 پیپت حبابدار برای برداشتن حجمهای استاندارد مثل 1، 2، 5، 10، 25، 50 و ... میلی لیتر به کار میرود.

 

روش استفاده از مکنده پلاستیکی:

مکنده پلاستیکی دارای 3 کلید است A، S، و E که بعد از نصب پیپت در محل خود بر روی مکنده مطابق شکل بالا برای برداشتن مایع

1-   کلید A را فشرده و حباب لاستیکی را فشار میدهیم تا هوا خارج شود.

2-   پیپت را وارد ظرف محتوی مایع نموده و وقتی سر پیپت به اندازه کافی داخل مایع شد کلید S را به آرامی فشار میدهیم تا بر اثر مکش حباب که در مرحله قبل فشرده و خالی شده مایع وارد پیپت شده و بالا بیاید (دقت کنید وارد مکنده نشود).

3-   بعد از اینکه به اندازه لازم مایع وارد حباب شد پیپت را وارد ظرفی که میخواهیم مایع را داخل آن خالی کنیم نموده و کلید E را میفشاریم تا مایع داخل پیپت تخلیه شود.

 

پیپت اتوماتیک یا سمپلر:

در آزمایشگاههای تشخیص طبی و مجهز که آزمایشهای دقیق انجام میشود معمولا از پیپت اتوماتیک استفاده میشود. این نوع پیپتها دو نوع هستند که یا حجم ثابتی را برداشت میکنند و یا قابل تنظیم بوده و حجمهای مختلف را منتقل میکنند. نوک این پیپتها پلاستیکی است و معمولا بعد از مصرف دور انداخته میشود.

پیپتور:

دستگاه بسیار ساده ای که حاوی یک مخزن مایع و یک پیپت دو راهه است. به طوری که با کشیدن پیستون مایع از یک راه وارد پیپت شده و با فشردن پیستون مایع از راه دیگر خارج میشود. از پیتور برای سرعت عمل و انتقال یک حجم معین از یک مایع بخصوص و معمولا سمی استفاده میشود.

بورت : 

ساختمان بورت تفاوت چندانی با پیپت ندارد بعبارت دیگر بورت، پیپتی است که در انتهای آن یک شیر وجود دارد و ابتدای آن قدری گشادتر است و مایع را به عوض اینکه از انتها به داخل بکشند از بالا وارد آن میکنند.

روش کار با بورت:

قبل از شروع کار شیر را امتحان کنید. باید به اندازه کافی به آن روغن (معمولا سیلیکون) زده شده باشد تا به خوبی روان باشد و به آسانی بچرخد. بعد شیر را ببندید و مطابق شکل زیر بورت را به کمک گیره به پایه ببندید. مایع را به کمک یک عدد قیف از انتها وارد بورت کنید و سعی کنید تا قدری بالا تر از عدد صفر مایع وارد آن کنید. سپس یک ظرف زیر بورت قرار داده و آهسته شیر را باز کنید تا مایع به آهستگی از بورت خارج شده و خط سطح مایع (قسمت گودی سطح) روی صفر قرار گیرد. حال بورت آماده است و میتوانید حجم های مختلف را با باز کردن شیر آن به ظرفهای مختلف مورد نظر وارد کنید. معمولا بورت برای آزمایشات حجم سنجی و تیتراسیون استفاده میشود.

قیف جدا کننده :

وسیله‌ای است که مایعات را بر اساس شاخص چگالی از هم جدا می‌کند مثلا اگر مخلوط یک ماده آلی و آب را که با هم قابل اختلاط نیستند در مخزن این وسیله بریزیم بر حسب چگالی، مواد در داخل این ظرف تفکیک می‌شود و ماده با چگالی بالاتر در زیر قرار میگیرد و وقتی شیر زیر ظرف را باز کنیم مایعی که دارای چگالی بالاتر است و در زیر قرار گرفته، از دستگاه خارج می‌گردد تا اینکه به مرز جدایی مایعات برسد، در چنین حالتی شیر را می‌بندیم و ظرف دوم را در زیر قیف جدا کننده قرار میدهیم و شیر را باز میکنیم و در نهایت قیف جدا کننده با موفقیت دو مایع مخلوط را از هم جدا می‌کند.

 

دید کلی :

نیروی پیش برنده یک واکنش یونی ، جاذبه الکتروستاتیکی متقابل یون‌های ناهمنام است. این جاذبه باعث آزاد شدن  انرژی شبکه می‌شود. انرژی شبکه، عامل مهمی در تعیین تعداد بار منفی یا مثبتی است که اتم ها به هنگام تشکیل یک بلور یونی می‌پذیرند.

نامگذاری ترکیبات یونی:

نامگذاری ترکیبات یونی بر قواعدی چند استوار است. ابتدا از کاتیون (یون مثبت) ترکیب نام برده می‌شود و آنیون (یون منفی) پس از آن ذکر می‌شود. 

کاتیون:

بیشتر کاتیونها ، یونهای تک اتمی‌اند که توسط فلزات بوجود می‌آیند. اگر فلز تنها یک نوع کاتیون ایجاد کند، نام یون ، همانند فلز مربوط است. ⁺Na یون سدیم است. یعنی فلز سدیمی که ابتدا بصورت گازی در آمده است و از سدیم یک الکترون با اعمال انرژی یونش گرفته شده است. ²⁺Mg یون منیزیم است. ³⁺Al ، یون آلومینیوم است.

برخی از فلزات بیش از یک نوع کاتیون بوجود می‌آورند. در اینگونه موارد ، با نشان دادن تعداد بار کاتیونها در نامشان آنها را متمایز می‌کنیم. بار این نوع کاتیونها بصورت ارقام لاتین بعد از نام فارسی عنصر قرار داده می‌شود. ⁺Cu ، یون مس (I) و ²⁺Cu ، یون مس (II) است. در روشی قدیمی‌تر برای متمایز کردن دو نوع یون بوجود آمده از یک فلز ، پسوندی به نام فلز افزوده می‌شود. در این روش ، هرگاه نماد فلزی از لاتین مشتق شده باشد، از نام لاتین فلز استفاده می‌شود.

پسوند "- و" برای یون دارای بار مثبت کمتر و پسوند "- یک" برای یون با بار مثبت بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. ⁺Cu ، یون کوپرو و ²⁺Cu یون کوپریک است. ⁺Fe ، یون فرو و ²⁺Fe یون فریک است.

توجه کنید که در روش بالا تعداد بارها بروشنی بیان نمی‌شود و نیز این روش برای فلزاتی که بیش از دو نوع کاتیون تولید می‌کنند، قابل استفاده نیست.

آنیون :

آنیونهای تک‌اتمی از اتم فلزات به وجود می‌آیند. نام آنها از طریق حذف بخش آخر نام عنصر و افزودن پسوند "- ید" به باقیمانده به دست می‌آید. ^-Cl یون کلرید است. ^2-O ، یون اکسید است. ^3-N یون نیترید است. اما ، تمام آنیونهایی که نامشان به "ید" ختم می‌شود تک اتمی نیستند. بلکه معدودی آنیونهای چند اتمی نیز نامشان با این پسوند ختم می‌شود. مثلا ^-CN یون سیانید است. ^-OH یون هیدروکسید است. ^2-O₂ یون پروکسید است.

آنیونهای چند اتمی بسیاری شناخته شده‌اند. بعنوان مثال ^2-O₂ یون پراکسید ، Cr₂O₇^-2 یون کرومات ، SO₃^-2 یون سولفیت و ^3-AsO₄ یون آرسنات است.

یون چند اتمی :

این یون ، یونی است که از چند اتم که با یکدگیر  پیوند کووالانسی دارند، بوجود می‌آید. کایتونهای چند اتمی معدودند و دو نوع نمونه متداول عبارت اند از :

• ⁺NH₄ یون آمونیوم و ²⁺Hg₂ یون جیوه (I) یا یون مرکورو.
  
  
• یون ²⁺Hg₂ یون جیوه I نامیده شده است. زیرا می‌توان آن را متشکل از دو یون ⁺Hg (که با یکدیگر پیوند کووالانسی دارند) در نظر گرفت.

نام ترکیبات یونی :

نام ترکیبات یونی ، متشکل از نام کاتیون و پس از آن ، نام آنیون (بصورت لغتی جداگانه) است.

• Fe₂O₃: آهن (II) اکسید یا فریک اسید.
• PbCO₃: سرب (II) کربنات یا پلمبوکربنات.
• NH₄)₂S): آمونیوم سولفید
• Mg(NO₃)₂: منیزیم نیترات
• Cu(CN)₂: مس (II) سیانید یا کوپریک سیانید.  

 

آرايش الكتروني كاتيونها و آنيونها  :

براي نوشتن آرايش الكتروني كاتيون‌ها و آنيون‌ها، بايستي ابتدا آرايش اتم خنثي را در نظر گرفت و اگر هدف آرايش آنيون آن است، به ازاي تعداد بار منفي آنيون، به لايه ظرفيت عنصر الكترون اضافه مي‌كنيم و اگر هدف آرايش الكتروني كاتيون است، از بيروني‌ترين لايه اتم خنثاي آن الكترون بر مي‌داريم.

دید کلی

چرم از زمانهای قدیم ، کالای مهم بشمار می‌آمده است. پیش از آنکه بشر بتواند با استفاده از برگها و الیاف گیاهی ، پارچه ببافد، چرم ، نقش اساسی در پوشش بدن برای انسان داشته است. چرم ، بافتی طبیعی است که ساختار سه بعدی ویژه‌ای دارد. افزون بر عایق بودن در برابر گرما و برق ، در برابر هوا و آب نیز مقاوم است. در عین حال ، بخار آب را از خود عبور می‌دهد و انعطاف‌پذیری قابل توجهی دارد.

پس از جنگ جهانی دوم و تجاری شدن تولید انبوه پلی وینیل کلرید ( PVC ) ، نایلون ، و پلی‌استر ، پلی اورتان و پلیمرهای دیگر ، به تدریج به عنوان جایگزین چرم در تولید کفش ، لباس ، کیف و مبلمان به بازار آمد.

چرم مراکشی

این نوع چرم با محکم‌ترین انواع چرم‌ها برابری می‌کند. در عین حال ، بسیار نرم و قابل انعطاف است. در زمانهای گذشته چرم مراکشی را با دوختن پوست‌ها ، دباغی دباغی می‌کردند. در آن روش ، پوست را به شکل مشک ، کشکول یا بطری در می‌آورند. سیس آن را با مقداری سماق پر می‌کردند و در ظرف‌های پرشده از همان محلول شناور می‌ساختند. سپس بوسیله تیغه‌های چوبی در حال چرخیدن ، به روی پوست ضربه‌هایی وارد می‌شد و به ساخت چرم کمک می‌کرد.

از این نوع چرم بیشتر برای صحافی کتابها استفاده می‌شد. امروزه این چرم‌ها برای تهیه کالاهای چرمی ظریف مانند کیف‌های زنانه ، کیف‌های دستی و جیبی مردانه استفاده می‌شود.

چرم اسپانیایی

این نوع چرم ، در واقع نوعی چرم مراکشی است. امروزه این نوع چرمها را از پوست اسب با کیفیت مرغوب به روش پوست پیرایی گیاهی تولید می‌کنند. این نوع چرم‌ها را از طرف لش پرداخت می‌کنند. چرم تولید شده بسیار محکم و همچنین ضد آب است. از این چرم ، در ساخت کفش‌های مردانه مرغوب استفاده می‌شود.

چرم روسی

همانطور که از نام این نوع چرم بر می‌آید، نخستین بار در روسیه تهیه شده است. عمل پوست پیرایی با استفاده از پوست درختهای بید و غان انجام می‌شد. این نوع چرم با بوی خوشایندی که داشت، شناخته می‌شد که به بوی خوش روغن درخت غان مربوط است. امروزه تولید اینگونه چرم ، دیگر مخصوص کشور روسیه نیست و در بسیاری از کشورها با استفاده از مواد پوست پیرایی گیاهی ، تولید می‌شود. از این نوع چرم برای صحافی کتاب ، ساخت کیف بغلی ، چمدان و لباس استفاده می‌شود.

چرمهای حاصل از پرندگان ، ماهی‌ها ، خزندگان و انواع پستانداران

بطور کلی ، بیشتر چرم مورد نیاز ، از پوست حیوانهایی مانند گاو ، گوسفند ، بز و خوک بدست می‌آید. این حیوانها را بیشتر به خاطر گوشت آنها پرورش می‌دهند. در واقع پوست آنها ، یک فراورده فرعی به حساب می‌آید. اما حیواناتی هم هستند که تنها به خاطر استفاده از پوستشان شکار می‌شوند. از جمله این حیوانات می‌توان به مار ، مارمولک ، سوسمار و کروکودیل اشاره کرد.

پوست مار و مارمولک

این نوع پوست ، بسیار نازک و در عین حال محکم است. وقتی که پوست پیرایی می‌شود، ترک نمی‌خورد و آبرفتگی و کشیدگی پیدا نمی‌کند و دوام و استحکام زیادی دارد. پوست مارمولکها ، گرانتر از پوست مارها است. از یک مارمولک می‌‌توان حدود 30 سانتیمتر مربع پوست بدست آورد.

پوست کروکودیلها و سوسمارها

این حیوانات ،‌ پوست زیبایی دارند و از روی نقش‌های بزرگ به راحتی می‌توانند تشخیص داده شوند. این پوستها ، به اندازه‌ای شهرت دارند که برای ساخت تقلبی آنها با پرس‌های فولادی ، نقش‌های سوسمار را بر روی پوست گاو ، نقش و ثابت می‌کنند. پوست سوسمار ، بیشتر از پوست کروکودیل مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای ساخت چمدانهای درجه یک ، کیفهای زنانه و کفشهای مرغوب درجه یک استفاده می‌شود.

پوست ماهی

در میان ماهی‌ها ، کوسه دارای مناسبترین پوست برای تولید چرم است. چرم موسوم به شاگرین (Shagreen) از پوست این حیوان ساخته می‌شود.

پوست پرندگان

پوست پرندگانی که برای استفاده از پر و بالشان پرورش می‌یابند، تنها در صورتی به چرم تبدیل می‌شوند که پرنده ، مرده یا کشته شود. نوع بسیار خوب چرم ، امروزه از پوست کانگورو والابی (Wallaby) تهیه می‌شود. چرم ساخته شده از پوست این حیوانها برای رویه کفش بکار می‌رود و در مقایسه با انواع چرم ، محکمترین آنها بوده و هیچگاه ترک بر نمی‌دارد و پاره نمی‌شود.

از پوست شتر مرغ نیز چرم بسیار سخت و مرغوب بدست می‌آید که از آن در تهیه کیف و کفش و چمدان استفاده می‌شود. تقریبا تمام پوستهای شتر مرغ در آمریکای جنوبی بدست می‌آید. بطور کلی می‌توان گفت که بجز حشرات ، کمتر مخلوق چرنده یا خزنده‌ای وجود دارد که نتوان پوست آن را به چرم مرغوب تبدیل کرد‌.

دید کلی :

یکی از اشیایی که بسیاری از نیازهای اساسی انسان را در روزگاران بسیار دور تامین می‌کرد، پوست حیوانات بود که انسانهای اولیه به منظور برآوردن نیازهای غذایی خود آنها را شکار می‌کردند و از پوست آنها به روشهای گوناگون برای تهیه پاپوش ، سپر ، زره چرمی ، کلاه رزمی چرمی ، تیردان چرمی ، چکمه و غیره استفاده می‌کردند. امروزه با وجود گذشت قرنها ، هنوز پوست حیوانات در نقش یکی از مواد اساسی برای تهیه لباس ، پوشاک و وسایل دیگر و نیز جنبه‌های تزئینی ارزش اقتصادی و صنعتی خود را حفظ کرده است.امروزه چرم‌سازی ، بصورت یک صنعت بزرگ ( Leathering industry ) درآمده است. مراحل تهیه چرم در زیر آمده است.

آماده سازی پوست:

قبل از دباغی باید عملیات آماده سازی را به منظور حذف اضافات باقیمانده بر روی پوست ( مانند چربیهای اضافی ، پشم و غیره ) انجام داد که خود شامل چند مرحله به شرح زیر است.

خشک کردن و نمک زدن :

پوستها را پس از جدا کردن از بدن حیوانات با خشک کردن و یا نمک زدن برای دباغی نگهداری می‌کنند. این عمل با استفاده از نمک خشک  ، آب نمک یا خواباندن در محلول نمک انجام می‌گیرد. خشک کردن نیز در آفتاب و یا بوسیله جریان هوای گرم انجام می‌گیرد.

حذف اضافات :

قسمت اضافی روی پوست ، مانند گوش ، دم ، سم و گوشتهای اضافی که ضمن کندن پوست بر روی آن باقی می‌ماند و از نظر چرم سازی ارزشی ندارد، پیش از هر عمل باید از پوست جدا شود.

خیساندن :

به منظور حل کردن و از بین بردن مواد زاید حل شدنی موجود روی پوست ، آن را در آب خیس می‌کنند تا بدین وسیله ، هم مواد زاید در آب حل شوند و هم الیاف پوست ، آب جذب کرده ، به شکل طبیعی خود در آید.

لش زدایی :

پوستها معمولا با مقداری چربی و گوشتهای اضافی همراه‌اند که باید حذف شوند. بوسیله ماشین لش زدایی که از دو غلتک ، یکی فلزی و شیاردار و دیگری لاستیکی  تشکیل شده انجام می‌پذیرد.

مو زدایی و آهک‌ زنی چرم :

پس از لش زدایی باید پشم و یا مو و پروتئین‌های غیر الیافی را از سطح پوست زدود. برای این منظور پوست را در محلول آب آهک قرار می‌دهند و به آن ، سولفید سدیم می‌افزایند. هر مولکول سولفید سدیم بوسیله یک مولکول آب هیدرولیز  شده ، یک مولکول سولفید هیدروژن سدیم ایجاد می‌کند که کندن پشم و مو را تسریع می‌کند.

حذف سایر زواید :

در این مرحله ، غده‌های پوستی بافتهای رنگی مو و مواد آهکی باقی مانده بوسیله ماشینهای ویژه از بین می‌رود.

حذف آهک :

آهک باقیمانده پس از مرحله قبل ، باید کاملا گرفته شود و گرنه چرم حاصل ، شکننده شده ، در سطح آن ترکهایی ایجاد می‌شود که از رنگ آمیزی درست و دقیق آن جلوگیری می‌شود. این عمل ، بوسیله مواد شیمیایی مانند نمکهای آمونیم ، جوش شیرین ،اسیدسولفریک و ... انجام می‌گیرد.

قلیایی کردن بوسیله خیساندن در مواد شیمیایی :

پس از عمیلیات آهک گیری ، پوست را در یک حمام قلیایی که حاوی نمکهای آمونیوم است، قرار می‌دهند که علاوه بر عمل آهک گیری ، اثر آنزیمها را افزایش داده و خواص مطلوبی از جمله لطافت ، قابلیت انعطاف‌پذیر و صاف شدن چرم بوجود می‌آورد. در این مرحله الیاف و بافتهای پوست منبسط شده ، سطح رویی پوست تمیز و باقی مانده پروتئین‌ها منجمد و از روی پوست پاک می‌شود.

گرفتن چربی پوست :

چون بعضی از پوستها مانند پوست گوسفند ، خوک و سگ دارای چربی است، بایستی پیش از عملیات دباغی ، چربی‌ها حذف شوند. برای این منظور چربی را بوسیله هیدروکسید سدیم به صابون تبدیل کرده ، بعد آن‌را با آب می‌شویند.

اسیدی کردن پوست :

در این مرحله ، پوست را در محلول اسیدی که حاوی نمک است، قرار می‌دهند. در این عمل ، نمک به‌علت خاصیت تراوش کنندگی که دارد، مانع تورم الیاف شده ، جذب پوست نمی‌شود. در صورتی که محلول اسید در الیاف پوست تا حد اشباع نفوذ کرده و با این عمل ، الیاف پوست صاف شده و پوست حالت نیم دباغی شده بخود می‌گیرد.

برش زدن و تراش دادن چرم :

پس از مرحله آب گیری از چرم دباغی شده ، آن‌را بوسله ماشین برش می‌دهند تا به هر ضخامتی که لازم باشد در‌آید. پس از مرحله آبگیری و برش زدن ، چرم را از ناحیه گوشتی بوسیله ماشینهای غلطکی به ضخامت‌های مورد نیاز ،‌ می‌تراشند. بعضی از چرمهای دباغی شده با مواد دباغی گیاهی را قبل از تراشیدن باید پاک و تمیز کرد تا ناحیه گوشتی چرم پاک شود. پرداخت کردن یا سمباده زدن عبارت است از پاک کردن و همگن کردن چرم و همچنین تراشیدن قسمتهای آسیب دیده که بوسیله ماشین صورت می‌گیرد.

رنگ آمیزی چرم:

مواد رنگی که از آنها برای رنگ آمیزی چرمها استفاده می‌شود، دو دسته‌اند:

• مواد رنگی معدنی غیر محلول در آب مانند اکسید روی ، کرومات سرب و غیره که قدرت پوشش زیادی دارند.
  
  
• مواد رنگی آلی محلول در آب مانند رنگهای آنیلی ، آنیونی و مواد رنگی نیتروژن دار ، دی‌فنیل آهن و غیره. این رنگها را بر اساس نفوذ در الیاف چرم ، به سه دسته کاتیونی ، آنیونی و مواد رنگی غیر قابل حل در آب تقسیم می‌کنند. برای جلوگیری از سفت و سخت شدن چرم پس از رنگ آمیزی ، باید به آن روغن زد تا بدین طریق خواص مطلوب زیر در آن ایجاد شود: نرم و قابل انعطاف شدن ، کاهش دادن میزان نفوذ گرما ، مقاوم شدن در برابر آب ، ایجاد قدرت کششی و افزایش طول.

 

انواع چرمها و بهینه سازی آنها :

انواع چربی بکار رفته

• روغن گیاهی و یا روغن حیوانی
• مواد چربی مانند واکسها ، روغنهای معدنی و پارافین
• مواد چربی مصنوعی مثل هیدروکربنهای کلر دار

براق‌کننده‌ها :

پس از چرب کردن چرم ، نرم کردن ، خشک کردن و پرداخت کردن آن ، به‌منظور خوش نما کردن و افزایش دوام چرم ، آن را به روشهای مختلف براق می‌کنند. براق کننده‌های مهم عبارتند از:

• مواد براق کننده رزینی که عمدتا از لاکهای شیشه‌ای تهیه می‌شود.
• مواد براق کننده پروتئینی که معمولا از لاک ، نرم کننده ، عوامل پوششی و پر کننده منافذ ، مواد حفظ کننده ، مواد ثابت کننده و مواد رنگی تشکیل شده‌اند.
• مواد براق کننده نیترو سلولز که شامل لاک ، حلال ، مواد رنگی نیترو سلولز ، مواد لاستیکی و مواد رقیق کننده می‌باشد.

انواع چرمهای رویه :

• چرم کرم باکسی: از پوست گاو بدست می‌آید و بسیار نرم و لطیف است و دارای رخ صاف بوده و علائم طبیعی رخ آن بخوبی نمایان است.
• چرم کرم باکسی چاپی: چرمی است که رویه آن بطور مصنوعی منقوش شده است. این چرم از نامرغوبترین پوستهای گاو که رویه آن معیوب باشد بدست می‌آید.
• چرم دال باکسی: چرمی است که زیاد چرب شده و رخ آن منقوش است.
• چرم ضد آب : چرم گاوی است که زیاد چرب شده رخ آن مات و دارای علائم طبیعی است
•  

دید کلی

صنعت چرم سازی ، از دیرباز در بسیاری از کشورها و همینطور کشور ما رایج بوده است. این صنعت در طی سالها ، پیشرفتها و تغییرات زیادی داشته است و بالطبع ، با پیشرفت تکنولوژی ، این صنعت نیز به سوی مکانیزه شدن پیش می‌رود.

در این مقاله ، با انواع روغن‌های مورد استفاده در این صنعت آشنا می‌شویم.

 

روغن‌ها و چربیهای حیوانی

پیه گاوی

از پالایش چربی گاو بدست می‌آید. برای این کار چربی حیوان را در آب می‌جوشانند تا ذوب شود و سپس آنها را از آب جدا می‌کنند. این چربی دارای نقطه ذوب 35 تا 38 درجه سیلسیوس ، زرد رنگ ، سخت و دارای خاصیت پرکنندگی خوبی است. به چرم خوب روغن می‌دهد، بدون آن که آن را زیاد نرم و کشدار کند. اگر در موقع استفاده ، گرم نباشد، نفوذ آن در پوست دشوار است. مصرف اصلی آن در خوراندن چربی‌های مخلوط (مثل مخلوط پیه و روغن ماهی) به چرم است.

وجود روغن ماهی به نفوذ بیشتر و عمیق‌تر پیه در چرم کمک می‌کند. اگر این ماده فاسد شود، در سطح چرم جمع می‌شود و لکه بوجود می‌آورد.

پیه گوسفندی

شبیه پیه گاوی است، اما سخت‌تر و سفیدتر است. نقطه ذوب آن هم 35 تا 38 درجه سیلسیوس است.

اسید استئاریک

این ماده در پیه گاو موجود است. جامدی سخت ، سفید رنگ و یک نوعاسید چرب است و دلیل اصلی شوره زدن چرم می‌باشد.

روغن سُم (neats foot oil)

از جوشاندن سم حیوانهای مختلف (بیشتر سُم گاو ، گوسفند و اسب) در آب بدست می‌آید. بعد از جمع‌آوری روغن از سطح آب ، به صورت مایعی غلیظ و زرد کم‌رنگ بدست می‌آید که در مجاورت هوا اکسید و کبود نمی‌شود. مصرف اصلی این روغن مرغوب ، در ساختن چرم‌های رُخ‌داری است که با نمکهای کروم (III) دباغی شده باشند. این روغن دارای قدرت نفوذ بسیار خوبی است و در عین حال که چرم را انعطاف‌پذیر می‌کند، از نرم شدن بیش از حد آن نیز جلوگیری می‌کند. در غیر این صورت ، رُخ چرم ، دو پوسته و زرد می‌شود و خط و چروک برمی‌دارد. روغن سم از نوع روغن‌های سیر شده است و می‌توان آن را سولفات‌دار کرد تا در آب حل شود.

روغن ماهی

روغن جگر ماهی که از جوشاندن جگر تازه ماهی در آب و جمع کردن روغن‌های جدا شده بدست می‌آید، مایع زرد مایل به قهوه‌ای با بوی تند ماهی است که نیم سیر شده است و به سادگی سولفات‌دار می‌شود. دارای قدرت نفوذ خوبی است ، به سادگی اکسید و رنگ آن کبود می‌شود. پس از سولفات‌دار کردن ، این عیب‌ها کمتر می‌شود. از مخلوط روغن ماهی سولفات‌دار شده و روغن معدنی برای روغن‌دهی چرم‌های زیره که با مواد گیاهی تهیه شده باشند و چرمهای آستری و رویه استفاده می‌شود.

روغن نهنگ

از چربی نهنگ بدست می‌آید. نوع مرغوب آن را هیدروژن‌دار کرده، از آن مارگارین تهیه می‌کنند. روغن سر نهنگ بیشتر خواص یک واکس را دارد و رنگ آن ، زرد مایل به قهوه‌ای است و بوی بد روغن ماهی را ندارد. این روغن را می‌توان سولفات‌دار کرد. نفوذپذیری آن بسیار زیاد است و مصرف آن در ساختن چرم‌های نرم دستکش و لباس است.

موئلون (Moellon)

موئلون نوعی چرم طبیعی است که با اکسید کردن روغن خام کبد ماهی هنگام پوست پیرایی پوست گوسفند و بُز تولید می‌شود. موئلون مصنوعی را از راه هوادهی تحت کنترل روغن خام کبد ماهی بدست می‌آورند. این نوع روغن در آب حل می‌شود و در برابر اسیدها پایدار نیست.

روغن‌های گیاهی

روغن نارگیل

این روغن گیاهی از فشردن پوست نارگیل بدست می‌آید. خواص آن شبیه روغن پشم است. مصرف آن برای چرم‌های سفید برتری دارد، زیرا در برابر نور تغییر رنگ نمی‌دهد. از محلول روغن نارگیل سولفات‌دار شده در مرحله روغن‌دهی از آن استفاده می‌شود.

روغن زیتون (Olive oil)

از این روغن در صنعت چرم‌سازی کمتر استفاده می‌شود. مصرف عمده آن در صنایع صابون سازی و صنایع غذایی است.

روغن گرچک (Cator oil)

این روغن از فشردن دانه‌های گیاه گرچک به صورت مایع غلیظ و کم رنگی بدست می‌آید. مخلوط آن ، با روغن پیه گاو را روغن چرم می‌نامند و از آن برای ضد آب کردن چرم‌های پوتین استفاده می‌شود و همچنین به عنوان نرم کننده در پرداخت چرم بکار می‌رود.

روغن بزرک (Linseed oil)

روغنی با خاصیت خشک شوندگی کامل است. برای مثال وقتی که در رنگ سازی از آن استفاده شود، بعد از مصرف ، در برابر هوا ، اکسید می‌شود و به صورت قشری سخت و چسبناک در می‌آید و به این دلیل ، در روغن‌دهی و خوراک دادن چرم استفاده نمی‌شود.

موم‌ها

موم ها (Waxs) در طبیعت فراوانند و در ترشحات بزاقی بعضی از حشره‌ها مثل زنبور عسل یافت می‌شوند. در حیوانها و گیاهان ، مومها به صورت یک لایه محافظ وجود دارند. مانند روغن نهنگ که به آن ، موم کافوری نیز می‌گویند. از نظر شیمیایی ، مومها از استری شدن اسیدهای چرب ده کربنی به بالا با الکل های یک عاملی که تعداد اتمهای کربنی مولکول آنها نیز از 10 بیشتر است، تشکیل شده‌اند.

موم کارنوبا

زرد رنگ و شکننده است و از نخل برزیلی بدست می‌آید. عامل صیقل دهنده و گران قیمتی برای چرم است و دوام آن را زیاد می‌کند. اثر انگشت و تاخوردگی روی آن باقی نمی‌ماند و رنگ آن در اثر گرد و غبار تیره نمی‌گردد و چرم را نرم می‌کند.

موم زنبور عسل

این موم با ذوب کردن لانه زنبور عسل بدست می‌آید و نقطه ذوب آن بین 60 تا 63 درجه سیلسیوس است. این موم ، گرد و غبار را به خود می‌گیرد و خاصیت چسبندگی زیادی هم دارد.

 

روغن پشم (لانولین)

این ماده از بقایای شستشوی پوست در مرحله هوازدگی و پشم‌زدایی بدست می‌آید. مواد سازنده آن متفاوت است و از مقداری چربی (گلیسرید) و واکسن‌ها (الکل و اسید چرب) ساخته شده است. معروف‌ترین نوع روغن پشم ، لانولین است. نفوذپذیری آن حتی در چرم‌های مکانیکی مانند چرم تسمه‌ای زیاد است.

موم کاندلیلا

خواص آن شبیه موم کارنوبا است و تنها نقطه ذوب آن پایین‌تر است.

موم پارافین

موم سفیدی است که از آن شمع‌های ارزان قیمت می‌سازند. مخلوط آن با رزین ، ماده اصلی برای ضد آب کردن چرم‌های دباغی شده با نمکهای کروم(III) است. در مرحله پرداخت چرم ، آن را با یک عامل حل کننده و آب مخلوط می‌کنند تا با رنگدانه تولید واکس غیر چسبناک کند.